Tên khác : Fragment D-dimer; Fibrin degradation fragment

Tên chính : D-dimer

Xét nghiệm liên quan : Fibrin Degradation Products (FDP); Fibrin Split Products (FSP); Prothrombin Time (PT); Partial Thromboplastin Time (PTT); Fibrinogen; Platelet Count

 

D-dimer là một trong các mảnh vỡ protein được tạo ra khi một cục máu đông tan trong cơ thể. Khi một mạch máu hoặc các mô bị thương và bắt đầu chảy máu, một quá trình được gọi là hiện tượng đông máu được khởi xướng bởi cơ thể để tạo ra một cục máu đông để hạn chế và cuối cùng dừng chảy máu. Trong quá trình này, có một loại protein sợi được gọi là fibrin được sản xuất ra. Những sợinối chéo  với nhau để tạo thành một mạng lưới fibrin, cùng với tiểu cầu, giúp giữ cục máu đông hình thành diễn ra tại các chỗbị chấn thương cho đến khi nó lành.

Sau
một thời gian vết thương được chữa lành và cục máu đông không còn cần thiết, cơ thể sử dụng một loại enzyme gọi là plasmin để phá vỡ các cục máu đông (huyết khối) thành những miếng nhỏ để nó có thể được loại bỏ. Các mảnh vỡ của fibrin tan rã trong cục máu đông được gọi là sản phẩm fibrin thoái hóa (FDP). Một trong những sản phẩm thoái hóa của fibrin D-dimer, trong đó bao gồm các mãnh có kích thước khác nhau của mạng fibrin .

Bình thường D-dimer  không thể phát hiện được trong máu và chỉ được sản xuất  sau khi một cục máu đông đã hình thành và đang trong quá trình bị phá vỡ. Khi có hình thành và phá vỡ cục máu đông đáng kể trong cơ thể, D-dimer trong máu có thể tăng lên. Các thử nghiệm này đo lường mức độ D-dimer trong máu.

Đối với một người có nguy cơ huyết khối thấp hoặc trung
bình và / hoặc thuyên tắc huyết khối, tầm quan trọng của các thử nghiệm D-dimer là giá trị tiên đoán âm tính trong phòng cấp cứu của bệnh viện. Điều đó có nghĩa một thử nghiệm D-dimer âm tính cho biết bệnh nhân  rất khó hiện diện  của huyết khối . Tuy nhiên, một d-dimer dương tính không thể dự đoán hay không có hiện điện cục máu đông . Nó chỉ ra rằng cần phải thử nghiệm thêm nữa .

Có một số yếu tố và
nguyên nhân có liên quan với sự hình thành cục máu đông không thích hợp. Một trong những điều kiện phổ biến nhất là huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT), liên quan đến sự hình thành cục máu đông trong các tĩnh mạch sâu của cơ thể, thường nhất ở chân. Những cục máu đông có thể phát triển rất lớn và huyết khối ở chân, gây sưng, đau và tổn thương mô. Nó có thể làm một phần của các cục máu đông vỡ ra và đi chu du đến các bộ phận khác của cơ thể. Điều này có thể gây "nghẽn mạch" ở phổi, gây ra thuyên tắc phổi hoặc tắc mạch (PE).

Trong khi cục máu đông thường hình thành trong các tĩnh mạch của chân,
cũng có thể hình thành trong các khu vực khác như là , ví dụ, các cục máu đông trong động mạch vành là nguyên nhân gây ra nhồi máu cơ tim (nhồi máu cơ tim). Cục máu đông cũng có thể hình thành trên lớp niêm mạc của tim hoặc van tim, đặc biệt là khi tim đập không đều (rung nhĩ) hoặc khi các van bị hư hỏng. Cục máu đông cũng có thể hình thành trong các động mạch lớn như là một kết quả của việc thu hẹp và thiệt hại do xơ vữa động mạch. Những mãnh của các cục máu đông  cũng có thể vỡ ra và gây ra thuyên tắc làm ngăn chặn một động mạch ở cơ quan khác, chẳng hạn như não (gây đột quỵ) hoặc thận. Các phép đo của D-dimer có thể được sử dụng để giúp phát hiện những cục máu đông trong bất kỳ vị trí nào.

Các phép đo của D-dimer cũng có thể được
chỉ định, cùng với các xét nghiệm khác, để giúp chẩn đoán  đông máu nội mạch loan tỏa(DIC). Mức D-dimer thường sẽ rất cao trong DIC. DIC là một trường hợp cấp tính, phức tạp ,đôi khi đe dọa tính mạng ,bệnh có thể phát sinh từ một loạt các tình huống trong đó có một số thủ thuật phẫu thuật, nhiễm trùng huyết, rắn độc cắn, bệnh gan, và sau khi sinh con. Với DIC, các yếu tố đông máu được kích hoạt và sau đó tác dụng trên khắp cơ thể. Điều này tạo ra rất nhiều cục máu đông nhỏ và dễ bị tổn thương chảy máu quá mức. Phải có biện pháp để hỗ trợ người bị ảnh hưởng trong khi chờ giải quyết nguyên nhân cơ bản.

Xét nghiệm được sử dụng như thế nào?

Xét nghiệm D-dimer được
chỉ định, cùng với các xét nghiệm khác trong phòng thí nghiệm và siêu âm hoặc CT, để loại trừ sự hiện diện của một huyết khối. Một số trong những nguyên nhân các thử nghiệm d-dimer được sử dụng để loại trừ bao gồm:

    - Huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT)
    - Thuyên tắc phổi (PE)

    - Đột qụy.
  
Xét nghiệm này có thể được sử dụng để xác định
nếu cầnphải thử nghiệm thêm để giúp chẩn đoán bệnh và nguyên nhân gây hypercoagulability, một  cục máu đông không thích hợp.

Mức
 độ D-dimer có thể được sử dụng để giúp chẩn đoán đông máu nội mạch loan tỏa(DIC) và để theo dõi hiệu quả điều trị DIC (disseminated intravascular coagulation).

Khi nào
được chỉ định?

D-dimer được ch
ỉ định  khi có người có triệu chứng của DVT, chẳng hạn như:

    - Đau chân hoặc
yếu , thường ở một chân
    - Sưng chân, phù nề
    - Sự đổi màu của chân

Nó có thể được
chỉ định khi có người có triệu chứng của thuyên tắc phổi như:

    - Đột ngột khó thở,  thở
gắng sức.
    - Ho, ho ra máu (máu hiện diện trong đờm)    

    - Đau ngực liên quan đến phổi.
    - Tim đập nhanh

D-dimer đặc biệt hữu ích khi các bác sĩ cho rằng một cái gì đó khác hơn so với chứng huyết khối tĩnh mạch sâu hay PE gây ra các triệu chứng. Đó là một cách không xâm lấn nhanh chóng cho bác sĩ để loại trừ sự bất thường hoặc đông máu
quá mức.

Khi một người có triệu chứng của DIC, chẳng hạn như chảy máu nướu răng, buồn nôn, nôn mửa nặng, cơ bắp và đau bụng, co giật, và giảm lượng nước tiểu, xét nghiệm D-dimer có thể được
chỉ định, cùng với một PT, PTT, fibrinogen, và tiểu cầu. Đ chẩn đoán bệnh trạng. D-dimer cũng có thể được chỉ định trong một khoảng thời gian khi một bệnh nhân được điều trị DIC giúp theo dõi sự diễn tiến của bệnh.

Kết quả xét nghiệm có nghĩa là gì?

Giá trị tham khảo : Bình thường  =  77 ± 42 ng/mL

D-dimer bình thường hoặc kết quả âm tính có nghĩa là người
đó  được kiểm tra không có một tình trạng cấp tính hoặc bệnh đó không  gây ra hình thành và tan vở cục máu đông bất thường . Hầu hết các bác sĩ đều đồng ý rằng một  D-dimer âm tính  có giá trị và hữu ích nhất khi thử nghiệm được thực hiện trên những người được coi là ở mức  nguy cơ huyết khối  thấp hay trung bình . Xét nghiệm này được sử dụng để loại trừ huyết khối  là nguyên nhân gây ra các triệu chứng.

Một kết quả t D-dimer
dương tính có thể chỉ ra sự hiện diện của mức cao bất thường của các sản phẩm thoái hóa fibrin. Nó nói với bác sĩ rằng có thể có sự hình thànhcục máu đông (huyết khối) và phân hủy một lượng đáng kể trong cơ thể, nhưng nó không cho biết địa điểm hay nguyên nhân. Nó có thể là do, ví dụ, một huyết khối tĩnh mạch (VTE) hoặc DIC. Thông thường, mức D-dimer là rất cao trong DIC.

Tuy nhiên, sự gia tăng D-dimer không phải lúc nào cũng chỉ ra sự hiện diện của một cục máu đông bởi vì một số yếu tố khác có thể gây ra một mức độ gia tăng. Mức độ cao có thể được nhìn thấy trong các
nguyên nhân trong đó fibrin được hình thành và sau đó bị phá vỡ, chẳng hạn như mới phẫu thuật, chấn thương, nhiễm trùng, bệnh tim, và một số bệnh ung thư hoặc các nguyên nhânlàm fibrin bất thường, như bệnh gan. Do đó, D-dimer thường không được sử dụng để loại trừ thuyên tắc huyết khối tĩnh mạch ở những bệnh nhân nhập viện (bệnh nhân nội trú ).

Mang thai là một
nguyên nhân trong đó fibrin được hình thành và bị phá vỡ và có thể dẫn đến một mức độ  D-dimer cao. Tuy nhiên, nếu nghi ngờ DIC một người phụ nữ đang mang thai hoặc đang trong giai đoạn ngay sau sinh,  thử nghiệm D-dimer có thể được sử dụng, cùng với một PT, PTT, fibrinogen, và số lượng tiểu cầu để giúp chẩn đoán tình trạng của người ấy. Nếu người phụ nữ có DIC, mức độ D-dimer sẽ rất cao.

D-dimer được khuyến cáo như là một xét nghiệm bổ sung. Nó không phải là thử nghiệm chỉ được sử dụng để chẩn đoán bệnh hoặc
nguyên nhân. Cả hai mức độ D-dimer tăng hay bình thường cần phải yêu  cầu thử nghiệm thêm nữa.

Khi được sử dụng để theo dõi điều trị DIC, mức giảm chỉ ra rằng điều trị có hiệu quả trong khi gia tăng có thể chỉ ra rằng việc điều trị
không hiệu quả.

Điều gì khác cần biết?

Nồng độ D-dimer có thể tăng ở người cao tuổi, và dương tính giả có thể được nhìn thấy với mức độ  yếu tố khớp dạng thấp
( RF ) cao, một loại protein thấy ở những bệnh nhân viêm khớp dạng thấp. Các chất như triglyceride , lipid, và bilirubin cao, tán huyết do lấy mẫu và xử lý không đúngcũng có thể gây dương tính giả .

Có nhiều phương pháp thử nghiệm D-dimer khác nhau . Hầu hết các xét nghiệm D-dimer định lượng được thực hiện trong một phòng thí nghiệm của bệnh viện, trong khi những
phương pháp  kết quả định tính hoặc bán định lượng được thực hiện tại giường bệnh của bệnh nhân .

Câu hỏi thường gặp

1. Một số yếu tố nguy cơ phổ biến
để hình thành huyết khối  là gì?

Một số yếu tố nguy cơ bao gồm:

    - Phẫu thuật lớn hoặc chấn thương
    - Nhập viện hoặc sống trong  nhà dưỡng lão
    - Kéo dài tình trạng bất động
như những chuyến đi dài bằng xe hơi, máy bay, vv hoặc nghỉ dưỡng trên giường kéo dài
    - Sử dụng biện pháp tránh thai hoặc liệu pháp thay thế hormone
    - Bị gãy xương,
bó bột
    - Mang thai
mới sinh đẻ
    -
Hội chứng phospholipid
    - Một số bệnh ung thư
    -
Di truyền rối loạn đông máu như đột biến yếu tố V Leiden

2.
Nếu-D dimer là dương tính cần làm thêm xét kỹ thuật gì?

Trong phòng cấp cứu, nếu bạn được tìm thấy rủi ro huyết khối từ thấp đến trung bình và / hoặc huyết khối thuyên tắc tĩnh mạch và khi bạn có một thử nghiệm D-dimer dương tính, bác sĩ của bạn có thể sẽ chỉ định cho một thủ tục quét không xâm lấn, chẳng hạn như một siêu âm tĩnh mạch hoặc chụp CT,hoặc chụp động mạch phổi…

BS NGUYỄN VĂN THINH

( Tài liệu từ internet )

DANH MỤC BÀI VIẾT

XEM NHIỀU NHẤT

THỐNG KÊ TRUY CẬP

01899933
Hôm nay.........................
Hôm qua.........................
Trong tuần.........................
Tuần trước.........................
Trong tháng.....................
Tháng trước.......................
Tổng cộng
151
537
4245
1891050
10238
22665
1899933

Đang có 7 khách và không thành viên đang online